Zabiegi chirurgiczne

Endometrioza występuje u około 10% kobiet i może powodować silny ból oraz bezpłodność. Ważne jest, aby wcześnie zdiagnozować endo i rozpocząć leczenie tak szybko, jak to możliwe. Terapia hormonalna jest często wypróbowywana jako pierwsza i może obejmować ciągłe stosowanie tabletek antykoncepcyjnych, progesteronu, wkładki wewnątrzmacicznej i innych opcji. Jeśli jednak to nie przyniesie rezultatów, kolejnym krokiem jest zazwyczaj operacja. Konieczne jest, aby operację przeprowadził doświadczony chirurg, ponieważ endo może być podstępna i łatwa do przeoczenia we wczesnych stadiach oraz bardzo wymagająca do całkowitego wycięcia w późniejszych stadiach. Ogólnie choroba zaczyna się rozwijać wraz z rozpoczęciem miesiączkowania i od tego momentu postępuje stopniowo. Zmiany endometriozowe zwykle zaczynają się na powierzchni otrzewnej miednicy, ale z czasem wnikają głębiej w tkanki.

Jeśli pacjentka nie zostanie odpowiednio zdiagnozowana i leczona, endometrioza może zacząć naciekać narządy miednicy mniejszej, takie jak jelita, pęcherz moczowy, moczowody i nerwy, a także może naciekać przeponę i klatkę piersiową. Istnieją dwie główne metody chirurgiczne leczenia endo: wycięcie (excision) i koagulacja (brennsla). Koagulacja zasadniczo oznacza wypalanie obszarów endo, podczas gdy wycięcie oznacza wycięcie zmiany i jej usunięcie. Choć obie metody mogą dobrze sprawdzać się w przypadku zmian powierzchownych, wycięcie jest lepsze w głębszych obszarach endo oraz tam, gdzie powstało dużo tkanki bliznowatej. Wycięcie ma również tę zaletę, że pozwala na uzyskanie potwierdzenia histopatologicznego tego, co było leczone u pacjentki. Wycięcie jest prawdopodobnie lepsze również wtedy, gdy endo znajduje się na powierzchni otrzewnej, ponieważ metoda ta pozwala chirurgowi na usunięcie szerszych marginesów wokół widocznych zmian, zmniejszając w ten sposób ryzyko nawrotu. Endometrioza może nawrócić, nawet jeśli operacja zostanie przeprowadzona w optymalny sposób, a ryzyko nawrotu jest powiązane z wiekiem, tzn. jest częstsze u młodych pacjentek. Ogólne ryzyko nawrotu jest różne, ale niedawne badanie pokazuje, że ryzyko ponownej operacji w rękach doświadczonych chirurgów wynosi 28% w ciągu 10 lat. Ryzyko ponownej operacji maleje, jeśli zostanie wykonana histerektomia, jednak robi się to wyłącznie u pacjentek, które zakończyły plany prokreacyjne. Może to wynikać z faktu, że wiele pacjentek z endo ma również chorobę zwaną adenomiozą, która jest w zasadzie endometriozą w ścianie macicy. Adenomiozę spotyka się we wszystkich grupach wiekowych, ale jest ona częstsza u pacjentek w wieku 30 i 40 lat. Adenomioza może nie być widoczna podczas operacji z powodu endo, ponieważ znajduje się wewnątrz mięśnia macicy, ale jest ogólnie widoczna w badaniach obrazowych. Diagnostyka obrazowa przed operacją jest bardzo ważna u pacjentek z podejrzeniem endo i adenomiozy i może obejmować badanie ultrasonograficzne miednicy oraz rezonans magnetyczny. 

Ważne jest, aby mieć realistyczne oczekiwania wobec operacji z powodu endo i bólu miednicy. Ból miednicy może mieć wiele przyczyn, tzn. nie tylko z powodu endo, dlatego nie wszystkie pacjentki odczuwają poprawę po operacji. Stan wielu ulega częściowej poprawie, a niektóre czują się całkowicie lepiej. W niedawnym badaniu przeprowadzonym przez naszego lekarza na kobietach, które przeszły operację w Klíníkin, okazało się, że kobiety przed operacją oceniały ból średnio na 9 na 10, a po operacji na 4 na 10. Oznacza to, że większość pacjentek doświadczyła znacznej ulgi w objawach, ale nie wszystkie. Pacjentki traciły również średnio o 3,6 dnia mniej w pracy lub szkole po operacji. Ich jakość życia również uległa znacznej poprawie. U pacjentek, które nie wracają do pełnego zdrowia, ważne jest dalsze poszukiwanie przyczyn i rozwiązań. Na przykład wiele kobiet z przewlekłym bólem miednicy ma wzmożone napięcie mięśni dna miednicy i ważne jest, aby to leczyć. Czasami potrzebna jest również współpraca z innymi specjalizacjami, takimi jak gastroenterologia i urologia.

Średni czas rekonwalescencji: 1-2 tygodnie (w przedziale 1-6 tygodni)
Czas spędzony w szpitalu po operacji: 0-1 noc
Co jest usuwane: endo, czasami macica (u pacjentek, które zakończyły plany prokreacyjne), rzadko jajniki.