Zdrowie jamy ustnej

Istnieje niewiele badań dotyczących zdrowia zębów po operacjach bariatrycznych, ale ich wyniki oraz doświadczenie praktyczne wskazują, że warto edukować i dbać o stan uzębienia zarówno przed, jak i po operacji. 

Zmiany poziomu pH w jamie ustnej

To naturalne, że poziom pH w jamie ustnej ulega wahaniom, ale zazwyczaj nie powinien on utrzymywać się przez dłuższy czas poniżej wartości 5,5 pH. Podczas jedzenia poziom pH spada, a przy niskim pH (poniżej 5,5 pH) z szkliwa uwalnia się wapń, co czyni zęby bardziej podatnymi na próchnicę. Zwykle po posiłku poziom pH szybko wraca do normy, a wapń, który ubył ze szkliwa, wraca na swoje miejsce. Istnieje jednak wiele czynników, które mogą powodować, że poziom pH pozostaje niski przez długi czas, co zwiększa ryzyko próchnicy.  

Najczęstsze przyczyny zmian poziomu pH w jamie ustnej u osób po operacji bariatrycznej:

1. Podjadanie i częste posiłki w ciągu dnia.  

Po operacji zaleca się częstsze spożywanie posiłków w ciągu dnia, ponieważ żołądek jest znacznie mniejszy niż przed zabiegiem. Nawet jeśli jedzenie, które spożywasz, nie jest kwaśne, poziom pH spada z powodu substancji, które bakterie w jamie ustnej wytwarzają podczas trawienia pokarmu. Słodycze i niektóre owoce mogą również mieć niskie pH, co jeszcze bardziej wydłuża czas z niekorzystnie niskim poziomem pH w jamie ustnej.  Niskie pH osłabia zęby i zwiększa ryzyko powstawania ubytków.  

1. Kwaśne napoje 

Wiele osób chętnie sięga po napoje gazowane i aromatyzowane. Dwutlenek węgla powoduje, że napój ma nieco niższe pH (choć nie bardzo niskie). Dodatki smakowe często obniżają pH jeszcze bardziej, a typowym dodatkiem w napojach jest kwas cytrynowy, który ma bardzo niskie pH. Aby złagodzić kwaśny smak, czasami dodaje się cukier lub sztuczne słodziki. Poziom pH może jednak nadal pozostać bardzo niski.  

Przykłady napojów i ich pH: 

• Coca-Cola 2,5 pH 

• Pepsi Max 2,9 pH 

• Gatorade/pomarańczowy 3,28 pH 

• Sok jabłkowy 3,6 pH 

• Sok pomarańczowy 3,8 pH 

• Mleko pełne 6,78 pH 

• Kawa 4,8 – 5,1 pH 

• Woda 7,7 pH  

Ma ogromne znaczenie, czy pijesz napoje o niskim pH przez cały dzień, czy też w krótkim czasie.  

Jeśli masz już próchnicę lub ubytki  szkliwa, powinieneś unikać kwaśnych napojów, a jeśli je spożywasz, lepiej pić je przez słomkę. Pomocne może być również przepłukanie ust wodą bezpośrednio po wypiciu. 

1. Zmiany w kwasie żołądkowym 

Refluks, zarówno jako skutek otyłości, jak i powikłanie po operacji bariatrycznej, może powodować obniżenie pH (wzrost kwasowości) w jamie ustnej.  Refluks to cofanie się kwasu żołądkowego do przełyku i czasami do jamy ustnej, z uczuciem zgagi lub bez niego. Osoby, które często wymiotują, są również bardziej narażone na próchnicę z powodu stale niskiego pH. 

Jeśli cierpisz na refluks, ważne jest, aby leczyć go odpowiednimi lekami zarówno w celu ochrony obszarów, które kwas żołądkowy może podrażniać, jak i Twoich zębów.  

Po wymiotach nie należy myć zębów od razu – kwas żołądkowy osłabia szkliwo, a szczotkowanie zębów dodatkowo je ściera. Lepiej jest przepłukać usta wodą i umyć zęby po około godzinie. 

1. Zmiany w produkcji śliny 

Ślina odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia naszych zębów. Ślina utrzymuje pH jamy ustnej i zębów na poziomie około 7,0, a ponadto zawiera m.in. wapń, który jest ważny dla odbudowy i zdrowia szkliwa. Wiele osób po operacji bariatrycznej zmaga się z wyraźną suchością w ustach, a mała ilość śliny może wydłużyć czas działania kwasów po jedzeniu/piciu, zwiększając tym samym ryzyko próchnicy.  

Zmniejszone wydzielanie śliny może być również skutkiem ubocznym stosowania leków. W aptekach bez recepty dostępne są tabletki do ssania oraz spraye, które mogą pomóc przy suchości w jamie ustnej. 

Dbaj o swoje zęby – chcesz, aby służyły Ci przez całe życie. 

Źródła: 

Quintella MCM, Farias T, SoutoMaior JR, Casado B, Leão RS, Moraes SLD. Relationship between bariatric surgery and dental erosion: a systematic review. Surg Obes Relat Dis. 2020;16(9):1283-90 

Broszura na temat zdrowia zębów po operacji autorstwa G. Mjøen, E. Romstad, L. Myran i M. Strømmen https://uploads-ssl.webflow.com/5fb63fd41d6bd704a16a0d9a/642538c6c7e054641b730b25_Bar-oral-brochure-for-pasienter.pdf