O suplementach po operacji bariatrycznej

Operacje bariatryczne są najskuteczniejszą metodą leczenia otyłości olbrzymiej i zazwyczaj dają dobre długoterminowe efekty w zakresie utraty wagi oraz leczenia chorób współistniejących z otyłością. Celem operacji jest ułatwienie utraty wagi poprzez zmniejszenie spożycia kalorii. Wiąże się to jednak z ryzykiem zbyt niskiego spożycia ważnych składników odżywczych, takich jak witaminy i minerały. Dodatkowo zmiany w przewodzie pokarmowym po operacji mogą prowadzić do gorszego wchłaniania składników odżywczych.

Znaczenie opieki pooperacyjnej jest oczywiste i ważne jest, aby zarówno ośrodek wykonujący zabieg, jak i podstawowa opieka zdrowotna uczestniczyły w tym monitorowaniu. Choroby współistniejące z otyłością są powszechne i często wymagają leczenia, którym w dużej mierze zajmuje się lekarz POZ. Po operacji niektóre z tych chorób mogą zostać wyleczone lub ulec częściowej poprawie, co często zmienia priorytety w ich leczeniu.

Żołądek odgrywa ważną rolę we wchłanianiu witaminy B12 i minerałów z pożywienia. Witamina B12, żelazo i cynk są powiązane z białkami w pożywieniu, które muszą zostać rozłożone, aby wchłanianie minerałów było możliwe. Dzieje się to przy udziale enzymu pepsynogenu, który znajduje się w żołądku i jest najbardziej aktywny w środowisku kwaśnym. Mniejsza ilość kwasu żołądkowego, krótszy czas przebywania w środowisku kwaśnym oraz leki zobojętniające kwas żołądkowy (inhibitory pompy protonowej) również prowadzą do mniejszego wchłaniania żelaza. Wchłanianie witaminy B12 odbywa się w końcowym odcinku jelita cienkiego i zwiększa się przy pomocy białka zwanego czynnikiem wewnętrznym (intrinsic factor), które jest wytwarzane w żołądku. Większość wykonywanych obecnie operacji bariatrycznych zmniejsza objętość żołądka, co prowadzi do mniejszego wchłaniania witaminy B12 i minerałów.

Ważne jest, aby zarówno kobiety, jak i mężczyźni przyjmowali dodatkowo żelazo. Odsetek osób, u których diagnozuje się niedobór żelaza, wzrasta wraz z upływem lat od operacji. Przed operacją odsetek kobiet i mężczyzn z niedoborem żelaza wynosi około 10%, ale wzrasta do 17-18% w 5 lat po operacji.

Zdecydowana większość wchłaniania ważnych składników odżywczych zachodzi w dwunastnicy i górnej części jelita cienkiego. Należą do nich wapń, witamina D, żelazo, cynk oraz inne minerały. Ponad połowa osób z otyłością ma niedobór witaminy D jeszcze przed operacją bariatryczną. Witamina D jest rozpuszczalna w tłuszczach, a jej wchłanianie jest upośledzone w przypadku zespołu złego wchłaniania (malabsorpcji). To, jak duże zaburzenia wchłaniania wywołuje operacja bariatryczna, zależy od jej rodzaju, ale w niektórych przypadkach może dojść do poważnego niedoboru witaminy D, co wymaga intensywnej suplementacji.

Zalecenia dotyczące zapobiegania niedoborom witamin i minerałów

Po operacjach bariatrycznych największe jest ryzyko niedoboru żelaza, witaminy B12 i witaminy D. Dlatego ważne jest, aby wszystkie osoby po takim zabiegu uzupełniały dietę o żelazo, witaminę B12, witaminę D i wapń. Dodatkowo za najbezpieczniejsze uważa się przyjmowanie suplementu multiwitaminowo-multiminerałowego. W poniższej tabeli przedstawiono minimalne zalecane dawki. Witaminę B12 można również podawać domięśniowo co 3 miesiące. Witaminy i minerały nie są objęte refundacją przez islandzkie ubezpieczenie zdrowotne (Sjúkratryggingar Íslands), w związku z czym leczenie to może wiązać się ze znacznymi kosztami.

Zalecane dzienne spożycie składników odżywczych po operacjach rękawowej resekcji żołądka i bypassu żołądkowego:

Należy ściśle monitorować parametry krwi: żelazo, witaminę B12, witaminę D, kwas foliowy i ewentualnie CRP. W pierwszym roku po operacji badania krwi są wykonywane regularnie, ale jeśli parametry są prawidłowe i stabilne w ciągu roku, odstępy między kolejnymi kontrolami można wydłużyć. Nie zaleca się zaprzestania przyjmowania suplementów, nawet jeśli wyniki badań krwi są dobre, ponieważ w dłuższej perspektywie może rozwinąć się niedobór. Jeśli parametry nie mieszczą się w normie, należy zwiększyć częstotliwość kontroli. Otyłości często towarzyszy przewlekły stan zapalny w organizmie, a poziom CRP często spada po operacji. Niniejsze zalecenia dotyczą profilaktyki i nie są wystarczające, jeśli występuje już konkretny niedobór. Można również założyć, że zalecenia te nie będą wystarczające, jeśli niedobór występował przed operacją. Dodatkowo szczególnej uwagi wymagają podgrupy pacjentów, takie jak kobiety w ciąży oraz pacjenci z przewlekłymi nieswoistymi zapaleniami jelit. 

Provit - witaminy, które polecamy po operacjach bariatrycznych